این ولسوالی یکی از مناطق معروف، مشهور و استراتیژیک هزاره جات و ولایت بامیان است. مرکز این ولسوالی پنج آب نامیده می‌شود، زیرا رود های غرغری، تگاب برگ، نرگس، مهر و ترپس در این ناحیه یکجا شده دریای پنج آب را می‌سازد

پنجاب که تقریباً در ۱۳۵ کیلومتری جنوب غرب ولایت بامیان قرار دارد از طرف شرق با ولسوالی حصه دوم بهسود ولایت میدان وردک و بخشی از ولسوالی یکاولنگ بامیان، از طرف غرب با ولسوالی های اشترلی ولایت دایکندی و ورس ولایت بامیان، از طرف شمال با ولسوالی یکاولنگ بامیان ولعل سرجنگل ولایت غور و از طرف جنوب با ولسوالی ورس بامیان و ولسوالی حصه دوم بهسود ولایت میدان وردک هم سرحد است.

پنجاب به قریه های همچون غرغری، پشته، تگاب برگ، ترپس، مهر، ترغی، مرکه بالا و پایین، درازقول، نیقول، نرگس، گهدر، گنداب، اخضرات، خارقول، کرمان و سنگریز که مجموعآ شامل ۶۶۰ دفتر زمین است تقسیم شده است.

پنجاب از گذشته های دور مرکز هزاره جات بوده و تمام هزاره جات بجز بخش های هزاره نشین غزنی، مرکز بامیان ودره غوربند و برخی نقاط دایکندی؛ سایر بخش های هزاره جات تحت حاکمیت حکمرانی اعلی دایزنگی با مرکزیت پنجاب امروزی در جای که بنام خوردک تخته نامیده می‌شود قرار داشته است.

حکومت اعلی دایزنگی در شرایطی با مرکزیت پنجاب در هزاره‌جات متمرکز بود که کل افغانستان به هفت ولایت و چهار حکمرانی اعلی تقسیم‌شده بود، این مطلب به‌خوبی نمایان گر این امر است که پنجاب روزگاری بخش مهمی از کشور بوده است، هنوز هم که هنوز است عظمت گذشته این حکومت با ایجاد ولایت‌های بامیان و دایکندی به دست نیامده است زیرا پنجاب یکی از یازدهم بخش کشور بود درحالی‌که بامیان و دایکندی دو از سی و چهارم بخش اداری کشور است.

منطقه استراتژیک دایزنگی همین اکنون نیز حیثیت مرکز و قطب هزاره‌جات را دارد، چنانچه شاهد هستیم، بزرگ‌ترین اتفاق تاریخی مردم هزاره‌جات تحت عنوان شورای اتفاق و جامع‌ترین وحدت هزاره‌جات تحت عنوان حزب وحدت در دایره قلمرو دایزنگی اتفاق افتاده است.

دایزنگی نام طایفه از مردمان غیور و متدین هزاره است که در ولسوالی های پنجاب، ورس و یکاولنگ ولایت بامیان و لعل سر جنگل ولایت غور ساکن هستند. نام حکمرانی اعلی از نام این طایفه گرفته‌شده است و پنجاب به حیث مرکز دایزنگی سالیان زیادی مرکز حکمرانی اعلای دایزنگی را در خود جای داد و الی سال ۱۳۴۰ که بامیان از حکومت پروان جدا و ولایت گردید، حکمرانی اعلی دایزنگی به حیث مرکز هزاره‌جات همچون قله استوار فعالیت داشته است.

پنجاب افتخار پرورش اولین شاگردان معارف و ایجاد اولین مکتب در سطح هزاره‌جات را دارد، لیلیه پنجاب نام‌آشنا است که در هر ولایت افغانستان باارزش و احترام از آن نام‌برده به جهت خدماتش در مقطع حساس تاریخی شناخته می‌شود، اقوام مختلف کشور از ولایت‌های گوناگون در این لیلیه درس‌خوانده‌اند و تلاش کرده‌اند کشور را به سمت روشنگری و باسوادی سوق دهند، مردم از اطراف کشور لیلیه پنجاب را به حیث یک مرکز بزرگ فرهنگی و آموزشی شناخته و رهسپار این منطقه می‌گردیدند. کم نیستند افراد تحصیل‌کرده که سواد داشته باشند و در لیلیه پنجاب درس نخوانده باشند.

ازنقطه‌نظر استراتژیک نیز ولسوالی پنجاب در بین سایر ولسوالی های کشور کم‌نظیر است، از این ولسوالی راهای مواصلاتی کابل دایکندی، بامیان دایکندی، بامیان غور و سرک معروف گردن دیوار می‌گذرد. اگر سرک گردن دیوار که از آرزوهای بزرگ و دیرین ملت و دولت افغانستان است از کابل به غرب کشور وصل شود، بجهت سوق الجیشی بودن اهمیتی بیشتر از هر شاهراه‌ مواصلاتی دیگر کشور خواهد داشت.

طوری که گفته شد مردم ساکن پنجاب از قوم دایزنگی است؛ از خصوصیات بارز این مردم صداقت، راستی، مهربانی، مهمان‌نوازی، کمک به دیگران، انجام خدمات عامه، راست‌گویی، امانت‌داری، جوانمردی، عطوفت، فروتنی و تواضع است. به همین علت پنجاب یگانه نقطه سفیدی در هزاره‌جات بوده است که در زمان انقلاب و گروه‌گرائی سران چهار حزب در مرکز این ولسوالی باقدرت تمام حضور داشتند ولی به‌صورت مسالمت‌آمیز باهم می‌زیستند.

پنجاب که یک ولسوالی حاصل خیز بامیان است در زمان‌های ناگوار مخصوصاً زمان انقلاب و جنگ با شوری حیثیت ذخیره‌گاه مواد غذایی برای هزاره‌جات را داشته است، مردم از ولسوالی های دایکندی، ورس و یکاولنگ بامیان و ولسوالی حصه دوم بهسود ولایت میدان وردک برای خرید گندم و سایر مایحتاج غذای به پنجاب سرازیر می‌شدند و از این طریق توانستند مشکلات ناشی از جنگ و مسدود بودن راه‌های تجارتی را تحمل کنند. مردم پنجاب سخاوتمندانه غله خود را در مقابل پول، نمد، روغن و اموال دیگری که مشتریان در اختیار داشت به آن‌ها عرضه می‌کردند.

و اما! پنجاب که روزی چون ستاره درخشان در بین ولسوالی های هزاره‌جات می‌درخشید همین اکنون و در این سال‌های اخیر به علت عدم توجه حکومت مرکزی و محلی، بیجا شدن و کوچیدن مردم به کلان‌شهرهای کشور، اهمیتش را ازدست‌داده و همچون شمعی در معرض باد دچار فقر و بیچارگی شده وبطرف خاموشی سوق داده میشود.

باوجودی که پنجاب در شرایط جدید نیز چهره‌های علمی مطرح و تأثیر گزار در جامعه را تربیت کرده است ولی در سطح کلان دولتی ودر تصمیم گیری های حکومتی سهمی ندارد و حتی در سال‌های پسین نتوانسته است حتی یک وکیل در شورای ملی داشته باشد و در شورای ولایتی نیز کمترین سهم از مردم پنجاب است.

به امید روزی که اختلافات مردم ما به اتحاد تبدیل شود، فقر از این ولسوالی رخت بندد و بتواند جایگاه زرین خویش را در تاریخ کشور بازیابد.

سید خلیل کوهی


 

نوشته شده توسط سید خلیل کوهی در ۱۴۰۳/۱۲/۲۹ ساعت ۱۱:۵۷ ق.ظ موضوع | لینک ثابت